Muốn đến chùa Thiếu Lâm, người Việt thường bay tới Trịnh Châu (tỉnh lỵ Hà Nam) hoặc tới Lạc Dương, rồi đi đường bộ khoảng một đến một giờ rưỡi về Đăng Phong, nơi có khu thắng cảnh Thiếu Lâm – Tung Sơn. Mùa dễ chịu nhất là xuân (khoảng tháng Tư, tháng Năm) và thu (tháng Chín, tháng Mười); nên dành ít nhất một ngày trọn cho Thiếu Lâm, thêm một ngày nếu muốn đi các di tích khác quanh Đăng Phong.
Bài này là hướng dẫn phổ thông, không phải tour, không nêu giá. Những thứ hay thay đổi như vé, giờ mở cửa, tuyến xe, quy định thị thực và nhập cảnh, bạn cần kiểm tra lại từ nguồn chính thức trước khi đi. Phần còn lại, tức là cách chọn mùa, cách xếp lịch, cách chuẩn bị đồ và cách cư xử trong một ngôi chùa đang có tăng chúng tu hành, thì ít thay đổi và đáng biết trước.
Trước khi đi: giấy tờ và những thứ cần kiểm tra
Việc đầu tiên là thị thực và điều kiện nhập cảnh. Quy định cho công dân Việt Nam vào Trung Quốc có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên hãy kiểm tra trên trang thông tin chính thức của cơ quan đại diện ngoại giao hoặc hỏi đơn vị làm thủ tục uy tín, đừng dựa vào bài chia sẻ cũ trên mạng. Hộ chiếu cần còn hạn đủ lâu theo yêu cầu.
Thứ hai là liên lạc và thanh toán. Ở Trung Quốc hiện nay thanh toán bằng điện thoại rất phổ biến, nhiều nơi nhỏ ít dùng tiền mặt. Bạn nên tìm hiểu trước cách thanh toán khả dụng cho người nước ngoài, mang theo một ít tiền mặt dự phòng, và chuẩn bị cách kết nối mạng di động. Một số dịch vụ mạng quen dùng ở Việt Nam có thể không truy cập được, nên tải sẵn bản đồ ngoại tuyến và lưu địa chỉ khách sạn bằng chữ Hán.
Thứ ba là bảo hiểm du lịch, đặc biệt nếu bạn định leo các tuyến núi. Người có bệnh nền về tim mạch, huyết áp, khớp nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi và mang đủ thuốc đang dùng, kèm đơn thuốc.
Đến Đăng Phong: ba cách đi phổ biến
Bảng dưới so sánh ở mức tổng quát. Tuyến xe, giờ chạy và cách đặt chỗ thay đổi, nên kiểm tra gần ngày đi.
| Điểm xuất phát | Cách đi về Đăng Phong | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Trịnh Châu | Xe khách từ bến xe trong thành phố, hoặc xe riêng | Có sân bay lớn, nhiều chuyến bay, tàu cao tốc nối nhiều thành phố | Đường khoảng một giờ rưỡi, giờ cao điểm có thể lâu hơn |
| Lạc Dương | Xe khách hoặc xe riêng | Kết hợp được với hang đá Long Môn, chùa Bạch Mã | Nên ở Lạc Dương một hai đêm để đi đủ các điểm |
| Ở lại Đăng Phong | Đi từ thị trấn vào khu thắng cảnh | Vào chùa sớm khi chưa đông, không mất thời gian đi lại trong ngày | Lựa chọn lưu trú ít hơn thành phố lớn |
Nhiều người Việt đi theo lịch: bay đến Trịnh Châu, một ngày Thiếu Lâm, sang Lạc Dương một hai ngày, rồi đi tàu cao tốc tới thành phố khác như Tây An hoặc Bắc Kinh. Nếu đi tự túc lần đầu, ở lại Đăng Phong một đêm giúp bạn vào chùa từ sáng sớm, trước khi các đoàn lớn tới.
Chọn mùa: mỗi mùa một Thiếu Lâm
Xuân (khoảng tháng Tư – tháng Năm). Trời ấm dần, cây cối ra lá non, hoa nở quanh chùa. Đây là mùa dễ chịu cho cả đi bộ trong chùa lẫn leo núi. Đầu xuân vẫn có ngày lạnh, nên mang áo khoác.
Hè (tháng Sáu – tháng Tám). Nóng, có ngày oi, mưa rào nhiều. Sân đá trong chùa hắt nắng, đi giữa trưa khá mệt. Nếu đi mùa này, vào sớm, nghỉ trưa, chiều quay lại Tháp Lâm khi nắng xiên.
Thu (tháng Chín – tháng Mười). Trời trong, mát, lá đổi màu trên sườn Thiếu Thất. Nhiều người coi đây là mùa đẹp nhất. Cần tránh tuần nghỉ lễ dài đầu tháng Mười của Trung Quốc, khi khách nội địa rất đông.
Đông (tháng Mười Một – tháng Hai). Lạnh, có thể có tuyết, gió núi buốt. Khách ít, cảnh tuyết trên mái chùa và Tháp Lâm rất đẹp, nhưng bậc đá trơn, một số tuyến núi hoặc cáp treo có thể tạm ngừng. Dịp Tết Nguyên Đán, chùa và khu thắng cảnh lại đông.
Mang gì, mặc gì
Danh sách dưới đây dành cho một ngày tham quan chùa và đi bộ lên một trong các tuyến núi gần:
- Giày thể thao đế bám, đã đi quen; bậc đá cũ và nền gạch mòn rất trơn khi ướt.
- Quần áo kín đáo, lịch sự như khi đi chùa ở Việt Nam: không áo hai dây, không quần quá ngắn.
- Áo khoác mỏng hoặc áo gió kể cả mùa ấm; trên núi lạnh và gió hơn dưới thung.
- Mũ, kính râm, kem chống nắng cho mùa hè; găng tay, khăn quàng, áo ấm nhiều lớp cho mùa đông.
- Nước uống và một ít đồ ăn nhẹ, nhất là khi lên Đạt Ma động hay Nhị Tổ am.
- Thuốc cá nhân đang dùng, băng dán, và giấy ghi tên thuốc bằng tiếng Anh hoặc chữ Hán.
- Túi nhỏ đựng rác để mang xuống núi.
Không nên mang balo quá to: một số điện hạn chế mang đồ lớn vào trong, và đi bậc dốc với balo nặng rất mệt.
Một ngày ở Thiếu Lâm: lịch trình gợi ý
Lịch dưới đây dành cho người muốn xem kỹ mà không vội. Thời gian chỉ là ước lượng.
- Sáng sớm: vào khu thắng cảnh ngay khi mở cửa, đi thẳng vào Thường trụ viện, xem trục chính từ sơn môn đến Thiên Phật điện khi còn vắng.
- Giữa buổi sáng: ghé các hành lang bia, Bạch Y điện, Địa Tạng điện; nghỉ chân ở sân có cây bách cổ.
- Trưa: ăn trưa, nghỉ ngơi; nếu thích, xem một suất biểu diễn võ ở khu dành cho khách, nhớ rằng đó là sân khấu, không phải sinh hoạt bên trong chùa.
- Đầu chiều: đi bộ sang Tháp Lâm, đi chậm giữa các ngọn tháp.
- Chiều: lên Sơ Tổ am nếu còn sức, hoặc đi cáp treo hay đường bộ lên một tuyến núi ngắn khi còn vận hành.
- Cuối chiều: quay lại cổng, nghỉ ở Đăng Phong hoặc về Trịnh Châu, Lạc Dương.
Nếu có ngày thứ hai, hãy đi tháp chùa Tung Nhạc, Tung Dương thư viện và Trung Nhạc miếu; các bài khác trên trang này nói kỹ từng nơi.
Đi cùng người lớn tuổi và trẻ nhỏ
Nhiều gia đình Việt đi Thiếu Lâm cùng ông bà, bố mẹ hoặc con nhỏ mê phim võ. Khu chùa chính tương đối bằng phẳng nhưng có nhiều bậc thềm giữa các lớp sân; quãng đi bộ từ cổng khu thắng cảnh vào chùa, rồi sang Tháp Lâm cộng lại khá dài. Hãy xem trước khu thắng cảnh có xe điện nội khu hay không, và cho người lớn tuổi nghỉ ở các sân có ghế đá, bóng cây.
Với người lớn tuổi, thời điểm hợp nhất là sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh giữa trưa hè và những ngày đông có gió buốt. Đừng để cả nhóm phải theo nhịp của người khoẻ nhất. Nếu có người muốn leo núi, chia nhóm và hẹn giờ gặp lại ở một điểm rõ ràng, lưu sẵn số liên lạc của nhau.
Trẻ nhỏ thường háo hức với võ tăng và cây côn, nhưng sẽ nhanh chán các điện thờ. Có thể kể cho trẻ nghe trước một hai câu chuyện về ngôi chùa, rồi để trẻ tự tìm các vết lõm ở Thiên Phật điện hay đếm cạnh một ngọn tháp. Nhắc trẻ không leo trèo lên tháp, bia, lan can, không chạy nhảy trong điện. Sau buổi biểu diễn, cũng nên dặn trẻ không bắt chước động tác nhào lộn, đá cao khi chưa có người hướng dẫn.
Ăn, nghỉ quanh Đăng Phong
Đăng Phong là một thành phố nhỏ sống nhờ du lịch và các trường võ, có đủ chỗ ăn nghỉ ở nhiều mức. Ở thị trấn gần khu thắng cảnh, bạn có thể đi bộ vào chùa từ sáng sớm; ở trung tâm thành phố thì nhiều lựa chọn ăn uống hơn. Mùa cao điểm và dịp lễ dài của Trung Quốc, chỗ ở kín sớm, nên đặt trước.
Ẩm thực Hà Nam thiên về mì, bánh bột, các món hầm, vị đậm hơn đồ ăn miền Bắc Việt Nam một chút. Món mì nước dùng hầm là đặc sản quen thuộc của tỉnh. Nếu ăn chay, bạn có thể tìm các quán chay quanh khu chùa; dùng cụm từ chỉ món chay bằng chữ Hán ghi sẵn trên điện thoại sẽ giúp việc gọi món dễ hơn.
Nước máy ở nhiều nơi không uống trực tiếp được; dùng nước đóng chai hoặc nước đun sôi. Không khí mùa đông ở vùng đồng bằng Hoa Bắc có những ngày khô và bụi, người có bệnh hô hấp nên mang khẩu trang và thuốc đang dùng.
Ứng xử trong chùa: những điều nên giữ
Thiếu Lâm vừa là điểm du lịch đông khách vừa là ngôi chùa có tăng chúng đang tu hành. Những phép lịch sự cơ bản như khi đi chùa ở Việt Nam vẫn nguyên giá trị: nói nhỏ, đi nhẹ, không chen lấn trong điện, không chạm vào tượng và đồ thờ, không trèo lên bệ, lan can, đế bia hay đế tháp.
Về chụp ảnh, hãy tuân theo biển báo và chỉ dẫn tại chỗ; nhiều điện có bích hoạ cổ hạn chế chụp hoặc cấm đèn flash. Muốn chụp một vị tăng, hãy hỏi trước và chấp nhận nếu được từ chối; đừng giơ máy sát mặt người đang lễ hay đang làm việc. Thắp hương ở đúng chỗ quy định; nhiều khu di sản hạn chế đốt hương lớn để giữ an toàn và bảo vệ bích hoạ.
Bạn có thể gặp những lời mời xem bói, mua vật phẩm "khai quang", hay góp tiền cho việc nọ việc kia quanh khu thắng cảnh. Hãy tỉnh táo: chùa có nơi công đức chính thức, còn những lời mời bên đường không phải lúc nào cũng liên quan tới chùa. Không ai bắt buộc bạn phải chi tiền để được tham quan hay lễ Phật.
Câu hỏi thường gặp
Đi chùa Thiếu Lâm mất bao lâu?
Riêng khu chùa chính và Tháp Lâm cần khoảng nửa ngày nếu xem kỹ. Thêm Sơ Tổ am, một tuyến núi và suất biểu diễn thì nên dành trọn một ngày. Muốn đi các di tích khác quanh Đăng Phong, bạn cần thêm một ngày nữa.
Nên đi từ Trịnh Châu hay Lạc Dương?
Hai thành phố đều cách Đăng Phong khoảng một đến một giờ rưỡi đường xe. Trịnh Châu có sân bay lớn và tàu cao tốc nối nhiều nơi; Lạc Dương thuận nếu bạn muốn kết hợp hang đá Long Môn. Chọn theo lịch trình cả chuyến của bạn.
Có cần đi tour mới vào được Thiếu Lâm không?
Không bắt buộc. Khách tự túc vẫn vào khu thắng cảnh bình thường. Đi tour tiện về xe cộ và ngôn ngữ, đi tự túc linh hoạt hơn về giờ giấc. Dù chọn cách nào, hãy kiểm tra thông tin vé và giờ mở cửa từ nguồn chính thức.
Người lớn tuổi có đi Thiếu Lâm được không?
Được, khu chùa chính tương đối dễ đi dù có nhiều bậc thềm. Các tuyến lên núi thì dốc và dài hơn. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, khớp gối nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi, chọn tuyến vừa sức và nghỉ thường xuyên.
Có được học võ ngắn hạn ở Thiếu Lâm khi đi du lịch không?
Quanh Đăng Phong có nhiều trường võ, nhưng trang này không giới thiệu hay đánh giá trường nào. Nếu quan tâm, hãy tìm hiểu kỹ điều kiện, giấy phép và an toàn từ nguồn chính thức, và nhớ rằng tập võ khi chưa có nền tảng dễ chấn thương.
Mua tượng Đạt Ma hay tràng hạt làm quà ở đâu?
Quanh khu thắng cảnh có nhiều hàng lưu niệm với chất lượng rất khác nhau. Hãy chọn hàng có mô tả rõ chất liệu, đừng tin lời quảng cáo về tác dụng thần kỳ. Ở Việt Nam, bạn cũng có thể xem thêm vật phẩm có mô tả rõ ràng trên Vật Phẩm Phong Thủy.